موسسه حقوقی دادآوران نستوه
ما همواره کنار شما هستیم
صداقتتخصصسلامت
شماره تماس (+۹۸) ۲۱ - ۲۲۸۸۱۹۵۱

اعسار از پرداخت محکوم به

یکی از دعاوی شایع در محاکم می تواند اعسار از پرداخت محکوم به باشد، این دعوا بایستی بنا به مستنداتی که در ذیل ارائه می گردد طرح گردد ولیکن شاید این سوالات برای شما پیش آید که :

تعریف اعسار چیست؟

یا چه اشخاصی می توانند دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به تقدیم نمایند؟ انواع اعسار کدام است؟ مهلت طرح دعوی اعسار از پرداخت محکوم به چه میزان است؟ نحوه طرح دعوی اعسار از پرداخت محکوم به به چه صورت است؟ دعوی اعسار از پرداخت محکوم به به طرفیت چه کسی مطرح می شود؟ دادگاه صالح جهت رسیدگی به دعوی اعسار از پرداخت محکوم به کجاست؟ و سوالاتی از این قبیل، در این مقاله که توسط گروه وکلای نستوه در موسسه حقوقی دادآوران نستوه تهیه شده است سعی گردیده تا حد امکان به سوالات مورد نظر پاسخ داده شود و در هر زمان می توانید برای دریافت مشاوره حقوقی با کارشناسان موسسه حقوقی دادآوران نستوه تماس حاصل نمایید .

اعسار یک واژه عربی است، که ریشه آن عسر می باشد. در فرهنگ لغت معین اعسار «تنگ دست شدن،  تنگ دستی و ...»، معنا شده است. با توجه به جمیع مقررات موضوعه در ایران، معسر به کسی اطلاق می شود که تاجر نبوده و ناتوان از پرداخت دیون خود باشد. ماده 6 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و تبصره آن مصوب 1393 که در تاریخ 1394/04/21 در روزنامه رسمی منتشر گردید؛ کسی را معسر می داند که به دلیل فقدان مال یا عدم دسترسی به مال خود به غیر از مستثنیات دین توانایی پرداخت دیون خود را نداشته باشد. همچنین مقنن در ماده 13 همان قانون به صراحت تاکید می نماید، دادخواست اعسار از تجار و اشخاص حقوقی مورد پذیرش قرار  نخواهد گرفت؛ بنابراین صرفاً اشخاص حقیقی غیر تاجر، آن هم در فرضی که به غیر از مستثنیات دین مالی ندارند و یا به مال خود دسترسی ندارند می توانند اقدام به طرح دعوی اعسار نمایند. شاید این سوال پیش آید که منظور از مستثنیات دین چیست؟ در پاسخ می بایست تصریح گردد، منظور از مستثنیات دین اموالی است که برای رفع حوائج ضروری زندگی معسر و افراد تحت تکفل وی لازم می باشد. مقنن در بندهای «الف» الی «و» ماده 24 قانون پیش گفته مستثنیات دین را بر شمرده است، برای مثال منزل مسکونی که معسر به همراه افراد تحت تکفلش در آن زندگی می کند از جمله موارد مستثنیات دین محسوب می شود. ناگفته نماند، این منزل مسکونی می بایست متناسب با شان معسر و افراد تحت تکفلش در حالت اعسار باشد، برای مثال معسر نمی تواند همانند گذشته در منزلی اعیانی واقع در مناطق مرفه نشین شهر سکونت داشته باشد! با این استدلال که در حال حاضر یک منزل مسکونی دارد و یک منزل نیز از مستثنیات دین محسوب می شود!

انواع اعسار کدام است؟

با عنایت به مقررات قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 و قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1393 اعسار از حیث موضوع دو قسم می باشد . مورد اول اعسار از پرداخت هزینه های دادرسی، موضوع مواد 504 الی 514 قانون آیین دادرسی مدنی می باشد. اعسار از پرداخت هزینه دادرسی حالتی است که خواهان از پرداخت هزینه های دادرسی اظهار عجز می کند. برای مثال، طلبکار قصد طرح دعوی به  طرفیت مدیون خود را دارد، اما به واسطه عدم کفایت مال و یا عدم دسترسی به آن پرداخت هزینه های رسیدگی در دادگستری برای وی امکان پذیر نمی باشد. در این مورد مقنن این حق را برای طلبکار قائل است که با طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و ارائه ادله آن، دعوی خود را در دادگستری مطرح نماید. برای این منظور خواهان می بایست، در همان دادخواست مربوط به دعوی اصلی یا در دادخواستی جداگانه اقدام به طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی نماید و با ارائه شهود اعسار خود را برای دادگاه رسیدگی کننده به اثبات برساند.

مورد دیگر اعسار از پرداخت محکوم به می باشد که قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی به آن می پردازد. اگر شخصی حقیقی و غیر تاجر به موجب حکم قطعی دادگاه به دادن وجه نقد یا هر نوع مالی به دیگری محکوم شود اما به دلیل نداشتن مالی به غیر از مستثنیات دین و یا عدم دسترسی به آن قادر به اجرای حکم دادگاه نباشد، می تواند با رعایت مقررات قانون اخیر الذکر نسبت به طرح  دعوی اعسار از پرداخت محکوم به اقدام نماید. برای مثال : شخصی بر اثر حکم قطعی دادگاه  به پرداخت 110 عدد سکه طلا تمام بهار آزادی بابت مهریه در حق همسر خود محکوم می شود، اما به لحاظ اعسار توانایی پرداخت محکوم میسر نیست، در این فرض اگر محوم علیه با رعایت مقررات قانونی مبادرت به طرح دعوی اعسار ننماید محبوس می شود و در صورت پذیرش اعسار حبس نمی شود.

مهلت طرح دعوی اعسار از پرداخت محکوم به چه میزان است؟

محکوم علیه از تاریخ  ابلاغ اجرائیه 30 روز مهلت دارد تا با رعایت سایر شرایط مقرر قانونی اقدام به طرح دعوی اعسار از پرداخت محکوم به نماید. این مطلب از ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی برداشت می شود. سوالی که مناسب است در اینجا مطرح شود و به آن پاسخ داده شود اینکه؛ چنانچه محکوم علیه خارج از مهلت 30 روزه اقدام به طرح دعوی نماید چه ضمانت اجرائی دارد؟ مطابق همان قانون اگر محکوم علیه خارج از فرجه 30 روزه اقدام به طرح دعوی اعسار نماید حبس می شود، مگر آنکه محکوم له رضایت به آزادی وی دهد یا محکوم علیه به تشخیص دادگاه کفیل یا وثیقه معتبر به میزان محکوم به ارائه نماید. همانگونه که ملاحظه می شود، طرح دعوی اعسار در فرجه 30 روزه از اهمیت بسیاری برخوردار است.

نحوه طرح دعوی اعسار از پرداخت محکوم به به چه صورت است؟

دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به واجد ضمائمی است. مدعی اعسار می بایست علاوه بر برگ اجرائیه، صورت کلیه اموال و دارائی خود را و شهادتنامه شهود را ضمیمیه دادخواست نماید. شاید این سوال مطرح شود، منظور از صورت اموال و دارائی چیست؟ در پاسخ تصریح می گردد، مدعی اعسار باید صورت کلیه اموال خود نظیر املاک و مستغلات، اتومبیل، حساب های بانکی، سهام شرکت ها و ... را در لیست صورت اموال و دارائی به طور دقیق و مشروح قید نماید. چنانچه لیست موضوع بحث بر خلاف واقع تنظیم شود، مدعی اعسار با ضمانت اجرای کیفری مواجه خواهد شد. سوال دیگر اینکه، شهادتنامه شهود واجد چه شرایطی است؟ با امعان نظر به ماده 9  قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی شاهد می بایست بر «هویت، شغل، میزان درآمد و نحوه قانونی امرار و معاش مدعی اعسار، مدت زمان آشنایی، طریقه آشنایی، و تاکید بر این مطلب که مدعی اعسار فاقد هر گونه مالی به غیر از مستثنیات دین می باشد» شهادت دهد. همچنین برای اثبات اعسار شهادت دو گواه مرد کفایت می نماید.

دعوی اعسار از پرداخت محکوم به به طرفیت چه کسی مطرح می شود؟

مطابق ماده 13 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی دعوی اعسار از پرداخت محکوم به به طرفیت محکوم له اقامه می شود. منظور از محکوم له پیروز دادنامه ای است که اجرائیه بر مبنای آن صادر گردیده است. برای مثال چنانچه در دعوی مطالبه مهریه حکم به له زن صادر شود، وی را باید محکوم له دعوی مطالبه مهریه دانست.

دادگاه صالح جهت رسیدگی به دعوی اعسار از پرداخت محکوم به کجاست؟

مطابق ماده 13 همان قانون، دعوی اعسار در دادگاه بدوی رسیدگی کننده به دعوی اصلی مطرح می شود.

سخن آخر اینکه ؛ گروه وکلای نستوه جهت ارائه مشاوره و قبول وکالت به صورت تخصصی، در دعاوی مربوط به اثبات اعسار از پرداخت محکوم به در کنار شما خواهد بود. امیدواریم سرآغاز حرکتی باشیم؛ که شهروندان محترم به جای مراجعه به موسسات حقوقی تحت مدیریت افراد ناآگاه و غیر حرفه ای، بتوانند با اطمینان خاطر از خدمات حقوقی و وکالتی وکلای حرفه ای دادگستری برخوردار شوند. احتیاط تاکید می کنیم؛ با مراجعه به اهل فن و وکلای حرفه ای دادگستری، از نسخه پیچی افراد نا آگاه و غیر حرفه ای  که با دخالت های بی جا، حق خود و دیگران را تضیع می کنند پیشگیری نمایید.    

logo-samandehi