موسسه حقوقی دادآوران نستوه
ما همواره کنار شما هستیم
صداقتتخصصسلامت
شماره تماس (+۹۸) ۲۱ - ۲۲۸۸۱۹۵۱

دستور موقت(قسمت دوم )

شاید در رابطه با این موضوع سئوالاتی برای شما پیش بیاید که : دستور موقت چیست؟ دستور موقت چه آثاری دارد؟ دستور موقت چه تاثیری در دعوا دارد؟ بایدها و نبایدهای دستور موقت چیست؟ دستور موقت را چگونه می توان گرفت؟ آیا دستور موقت تأثیری در دعوای اصلی دارد؟
دستور موقت ابزاری است در دعاوی و خواهان می تواند از این ابزار یعنی دستور موقت به بهترین شکل، البته در جای خود استفاده نماید چرا که اگر دستور موقت در جای خود به کار رود بهترین تأثیر را می تواند به همراه داشته باشد و عدم اطلاع کافی از وجود دستور موقت و یا نحوه صدور دستور موقت و یا عدم استفاده صحیح از دستور موقت می تواند برای خواهان دعوا ضرر به همراه داشته باشد، از این رو اگر خواهان نحوه استفاده صحیح از دستور موقت را بداند و نیز اینکه دستور موقت را در کجا و چگونه استفاده نماید و آگاهی از مراحل دستور موقت می تواند گره گشا از کار او باشد، از این رو گفتنی است که استفاده از دستور موقت نیازمند دانش است و پس اگر نیازمند داشتن اطلاعات مکفی در خصوص دستور موقت می باشید مقاله تهیه شده در موسسه حقوقی دادآوران نستوه و توسط وکیل پایه یک دادگستری از گروه وکلای نستوه را مطالعه نمایید.
درباره دستور موقت بدانیم...
دستور موقت را می توان همچون شمشیری بران در دست خواهان دانست چرا که به جای پیمودن راه طولانی دادرسی و گرفتن حکم قطعی می توان در ابتدای کار با غافلگیری طرف دعوا وی را تسلیم نماید و نیز ادامه دادرسی را برای خود تضمین نماید.
از دستور موقت به عنوان دادرسی فوری نیز یاد می شود و قانونگذار نیز دستور موقت را در اموری که تعیین تکلیف فوریت دارد پیش بینی نموده است.
در خصوص امور فوری یعنی دستور موقت را میتوان در قالب یک مثال عنوان نمود: تصور نمائید ملکی به وسیله یک مبایعه نامه عادی فروخته شده است و مالک از انتقال سند رسمی نیز استنکاف می نماید در اینجا تنها راه برای احقاق حق قانونی خریدار مراجعه به مراجه قضایی «دادگستری» است و دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی ولی در این چنین نیز نگرانی که به خواهان قالب است این موضوع می تواند باشد که مبادا خوانده دعوا ملک مذکور را از طریق سند رسمی به دیگری انتقال داده و از این جهت مشکلات عدیده دیگری را نیز برای خواهان فراهم آورد در این موضوع خواهان با درخواست دستور موقت مبنی بر منع فروش و جلوگیری از نقل و انتقال ملک می تواند پس از دریافت رأی راجع به اصل دعوا نسبت به انتقال ملک به نام خود اقدام نموده و از این جهت حکم با مانعی روبرو نباشد.
به طور کلی دستور موقت در مواد 310 الی 325 قانون آیین دادرسی مدنی پیش بینی شده است.
دستور موقت نهادی است که بیشتر وکلای دادگستری تمایل و اصرار دارند حتی پیش از اقامه دعوا خود به کار گیرند چرا که دستور موقت و اجرای آن برای طرفی که قرار علیه او صادر شده سختی ها و تنگناهایی را به همراه دارد و نوید پیروزی پیش از موعد را نیز به خواهان می دهد.

دستور موقت را با چه شرایطی می توان گرفت؟


1- دستور موقت اقدامی تبعی است.
2- برای گرفتن دستور موقت اصل دعوا باید قابل طرح یا مطرح باشد.
3- دستور موقت اقدامی موقتی است.
4- صدور دستور موقت مستلزم احراز فوریت است.
5- صدور دستور موقت مستلزم پرداخت تأمین خسارت احتمالی است.
6- اجرای دستور موقت مستلزم تایید رئیس حوزه قضایی است.
1- دستور موقت اقدامی تبعی است بدین شرح که: مطابق با مواد 311 و 308 قانون آیین دادرسی مدنی درخواست صدور دستور موقت می تواند:
1- پیش از طرح دعوا    2- ضمن اقامه دعوا   3- پس از آن صورت بگیرد.
با عنایت به این موارد محرز میگردد که دستور موقت رسیدگی به اصل دعوا به صورت فوری نیست و فقط اقدامی احتیاطی است تا خواهان از پیامدهای زیانبار و اطاله دادرسی در امان بماند.
2- برای گرفتن دستور موقت اصل دعوا باید قابل طرح یا مطرح باشد بدین شرح که:.
چنانچه دعوایی مطرح نباشد و یا اینکه اصلاً قابلیت طرح را به صورت قانونی نداشته باشد دستور موقت معنا و مفهوم نخواهد داشت.
3- دستور موقت اقدامی موقتی است بدین شرح که: دستور موقت اقدامی موقت است و رفع آن با تعیین تکلیف راجع به اصل دعوا می باشد پس نمی توان در قالب دستور موقت که امری موقت است طلب امری دائمی را نمود همچون دستور موقت برای تعمیرات و یا دستور موقت جهت تعمیر خودرو و یا دستور موقت جهت ساختن ساختمان و...
4- صدور دستور موقت مستلزم احراز فوریت است بدین شرح که: برای صدور دستور موقت فوریت باید از نظر دادگاه محرز باشد و این فوریت می تواند ناشی از دعوا و یا از دید عرف باشد و... ولی ملاک ثابت و مشخصی ندارد چرا که ماده 310 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر نموده: «در اموری که فوریت دارد..... دادگاه دستور موقت صادر می کند»  با عنایت به همین ماده محرز می گردد که قانونگذار فوریت صدور دستور موقت را به نظر دادگاه محول نموده است.
5- صدور دستور موقت مستلزم پرداخت تامین خسارت احتمالی است بدین شرح که: با توجه به این موضوع که اجرای دستور موقت یک ضرر مسلمی را به خوانده وارد می کند و دریافت دستور موقت نیز دلیلی بر ذینفعی خواهان نیست و نمی باشد و احتمال دارد دادگاه بعد از رسیدگی ماهیتی برای خواهان حقی قائل نباشد از این رو خواهان مکلف است جهت جبران خسارت احتمالی که ممکن است در راستای دستور موقت به خوانده دعوا وارد شود از خواهان تأمین مناسب دریافت نماید تا چنانچه ضرری از دستور موقت به ناحق به خوانده وارد شود قابلیت جبران را داشته باشد.
6- اجرای دستور موقت مستلزم تایید رئیس حوزه قضایی است بدین شرح که: ماده 325 قانون آیین دادرسی مدنی اجرای دستور موقت را مستلزم تایید ریاست محترم حوزه قضایی دانسته است و با تأیید ریاست محترم حوزه قضایی دستور موقت قابلیت اجرا خواهد داشت و بدون تأیید آن مقام دستور موقت قابلیت اجرا ندارد.

مرجع صالح به رسیدگی و درخواست دستور موقت کجاست؟


با عنایت به ماده 311 قانون آیین دادرسی مدنی که مقرر داشته: «چنانچه اصل دعوا در دادگاهی مطرح باشد مرجع دستور موقت همان دادگاه است در غیر این صورت مرجع صالح مرجعی است که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد»
پس هرگاه خواهان تمایل داشته باشد قبل از اقامه دعوا اصلی درخواست دستور موقت نماید با عنایت به صلاحیت دادگاه «ذاتی - نسبی» مرجع صالح را مشخص و درخواست دستور موقت را به آن مرجع تقدیم دارد و اگر پس از اقامه دعوا باشد با توجه به تعیین دادگاه صالح عملاً دادگاه صالح تعیین شده است البته بر این قاعده نیز استسنائاتی وارد شده است که  ماده 312 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر داشته: «هر گاه موضوع درخواست دستور موقت در مقر دادگاهی غیر از دادگاه مورد اشاره در ماده فوق االذکر باشد درخواست دستور موقت در آن دادگاه به عمل خواهد آمد هر چند صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را نداشته باشد» به طور مثال خواهان و خوانده نسبت به چند ملک در یک مبایعه نامه ادعا دارند و خواهان مطابق قانون در یک دادگاه اقامه دعوا نموده است حال تقاضای صدور دستور موقت مبنی بر منع نقل و انتقال نسبت به یکی از املاک دارد که در این صورت بایستی به دادگاه مورد ادعا جهت دستور موقت مراجعه نماید.

شرایط ابتدائی صدور دستور موقت چیست؟


1- دستور موقت در زمانی صادر می شود که ذینفع این موضوع را از دادگاه درخواست نموده باشد دادگاه نمی تواند با فوریت خود راسا اقدام به صدور دستور موقت نماید.
2- اگر دستور موقت قبل از اقامه دعوای اصلی باشد که به موجب دادخواست خواهد بود و چنانچه دستور موقت ضمن تقدیم دادخواست باشد با همان دادخواست می باشد و حال اگر خواهان قصد دارد پس از تقدیم دادخواست درخواست دستور موقت نماید می توان دو حالت را متصور نمود:
الف- به صورت شفاهی درخواست دستور موقت شود  که در صورت جلسه نوشته شده و به امضاء درخواست کننده می رسد.
ب- می تواند کتبی درخواست دستور موقت نمود که به صورت کتبی نوشته و با امضاء به دادگاه تقدیم می گردد.
3- هزینه دادرسی دستور موقت معادل  دعاوی غیر مالی است.
4- اگر دادخواست دستور موقت پیش از اقامه دعوا اقامه و صادر شود ذینفع حداکثر ظرف 20 روز  از تاریخ صدور دستور موقت می بایست اصل دعوا را نیز اقامه نماید در غیر این صورت دادگاه صادر کننده دستور موقت به تقاضای طرف مقابل از آن رفع اثر خواهد نمود.
نکته: مهلت و فرجه زمانی از تاریخ صدور دستور موقت محاسبه می شود نه از تاریخ ابلاغ و یا اجرای دستور موقت.
5- پیش از صدور دستور موقت برای جبران خسارت احتمالی که از صدور و اجرای دستور موقت وارد میگردد، دادگاه میزان تاًمین را مشخص نموده و متقاضی مکلف به پرداخت آن جهت صدور و متعاقباً اجرای دستور موقت می باشد.

در چه مواردی که از دستور موقت رفع اثر می شود؟


1- مرتفع شدن جهت: هر گاه جهتی که موجب صدور دستور موقت گردیده است رفع شود، دادگاه صادرکننده دستور موقت آن را لغو خواهد کرد، به طور مثال اگر دستور موقت جهت پیشگیری از امری صادر شده باشد و آن امر رخ دهد، دستور موقت می بایست لغو شود مانند اینکه ساختمان مجاوری که در حال گودبرداری غیر اصولی می باشد به تقاضای ذینفع دستور موقت صادر گرددبرای جلوگیری از گودبرداری و قبل از ابلاغ و اجرای دستور موقت ساختمان مورد نظر تخریب گردد پس در اینجا دیگر دلیلی به وجود دستور موقت پا بر جا نیست.
2- دادن تاًمین از سوی طرف مقابل در دعوا: هر گاه طرف مقابل تاًمینی به دادگاه بدهد که متناسب با موضوع دستور موقت باشد، دادگاه در صورتی که مصلحت ایجاب نماید از دستور موقت رفع اثر خواهد نمود برای مثال اگر دستور موقت مبنی بر عدم نقل و انتقال مالی باشد و خوانده به میزان ارزش همان مال، تاًمین دهد ،در صورت مصلحت دادگاه می تواند از دستور موقت رفع اثر نماید.
3- اقامه نکردن اصل دعوا در مهلت مقرر پس از صدور دستور موقت: همانطور که مورد اشاره قرار گرفت چنانچه ظرف مهلت و فرجه قانونی 20 روزه نسبت به اصل موضوع دستور موقت اقامه دعوا نگردد از موارد رفع اثر از دستور موقت می باشد.
4- شکست مدعی دستور موقت در دعوا: هر گاه مدعی در دعوا شکست بخورد از موارد رفع اثر از دستور موقت خواهد بود.
5- زوال دادرسی: هر گاه خواهان دادخواست خود را مسترد نماید یا دعوای خود را استرداد و یا اینکه به طور کلی از دعوا صرف نظر نماید از موارد رفع دستور موقت می باشد.

خلاصه ای از دستور موقت :


1- چنانچه دستور موقت قبل از اقامه دعوا ی اصلی طرح گردد ذینفع مکلف خواهد بود از تاریخ صدور دستور موقت حداکثر به مدت 20 روز اقامه دعوا نماید.
2- طرف دعوا چنانچه از صدور و اجرای دستور موقت خسارتی به او وارد شده باشد می تواند ظرف مهلت 1 ماه از تاریخ قطعیت یا ابلاغ راُی نهایی مطالبه خسارات وارده را بنماید.
3- اجرای دستور موقت نیازمند تاًیید رئیس حوزه قضایی می باشد.
4- موضوع دستور موقت عبارت است از:
الف- بازداشت مال    ب- انجام عمل    ج- خوداری از انجام عملی
5- صدور دستور موقت منوط به سپردن تاًمین مناسب که به تشخیص دادگاه است می باشد.
6- دستور موقت به تنهایی قابلیت تجدیدنظر خواهی را ندارد و فقط می توان نسبت به اصل دعوا مورد تجدیدنظر قرار بگیرد.
7- دستور موقت تحت هیچ شرایطی قابل واخواهی و فرجام خواهی نمی باشد.
8- هزینه دعوای صدور دستور موقت معادل دعوای غیر مالی است.

مرجع صالح برای رسیدگی به موضوع دستور موقت عبارت است از:


الف- محلی که دعوای اصلی در آنجا مطرح است و در غیر این صورت  یعنی ،عدم طرح دعوا محلی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد.
ب- هر گاه موضوع دستور موقت در مقر دادگاهی غیر از دادگاه یاد شده باشد در همان دادگاه صورت می گیرد هر چند صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را نداشته باشد.
وکیل پایه یک دادگستری و یا کار آموز وکالت و همچنین به صورت کلی وکلای دادگستری یکی از ملزومات هر دعوایی می باشند چرا که این وکیل پایه یک دادگستری و یا کارآموز وکالت و به طور کلی وکلای دادگستری هستند که در امور وکالتی دارای تخصص و تبحر هستند پس برای امنیت و آرامش خود از وکلای دادگستری در دعاوی خود استفاده نماییم و خود را از بهره مندی از وکیل دادگستری بی نیاز ندانیم چرا که تأکید می شود وکلای دادگستری متخصصین امر وکالت هستند و بدون وجود متخصصین امر وکالت یعنی همان وکلای دادگستری احتمال ورود ضرر به خودمان بیش از پیش میسر خواهد بود پس با توجه به تخصصی بودن همه موضوعات در جامعه فعلی عقل حکم می نماید به کارشناسان همان حیطه مراجعه کنیم و کارشناسان امور وکالت نیز وکلای دادگستری هستند نه عریضه نویسان و دلالان این حوزه، موسسه حقوقی دادآوران نستوه دارای نماد اعتماد الکترونیک می باشد و توسط وکلای دادگستری به فعالیت خود ادامه می دهد.

logo-samandehi