موسسه حقوقی دادآوران نستوه
ما همواره کنار شما هستیم
صداقتتخصصسلامت
شماره تماس (+۹۸) ۲۱ - ۲۲۸۸۱۹۵۱

شرایط اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات( قسمت اول )

شاید در خصوص اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات آن شنیده باشید و مشتاق کسب اطلاعاتی در خصوص این موضوع باشید. اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات دارای شرایط منحصر به فردی می باشد و چنانچه این موضوع توسط وکیل دادگستری طرح نگردد ممکن است ایراداتی را در پی داشته باشد. در صورتی که در خصوص اراضی ملی و نحوه اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات سوالاتی در در ذهن خود داشته باشید می توانید مقاله تهیه شده توسط گروه وکلای نستوه را که در خصوص اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات در موسسه حقوقی دادآوران نستوه تهیه و تنظیم شده است را مطالعه نمایید. نحوه اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات چگونه است؟ مرجع صالح اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات کجاست؟ اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات توسط چه افرادی امکانپذیر است؟ مهلت اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات چه میزان است؟

تبصره یک ماده ۹ قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، اعتراض اشخاص به تشخیص ماموران منابع طبیعی را به دادگاه ها و شعبه ویژه در مرکز استان واگذار کرد. پیش از آن مطابق قانون ماده واحده تعیین تکلیف اراضی اختلافی «هیئت ماده واحده»  متشکل از ۷ عضو صلاحیت رسیدگی به اعتراض اشخاص را داشت.

البته نکته قابل توجه این است که قانونگذار با بکار بردن عباراتی چون (مالکیت قطعی و نهایی) و (دولت مکلف است) و (اشخاص ذینفع) در ماده فوق الذکر، فقط به اعتراض اشخاص ذینفع غیر از دولت نظر داشته و در واقع با وضع این ماده تنها به اعتراض اشخاص در دادگاه استان «شعبه ویژه» رسیدگی میشود و اما به اعتراضات دولت همچنان در کمیسیون ماده واحده رسیدگی به عمل می آید که این نظر را شعبه ۵ دیوان عالی کشور در دادنامه شماره ۹۲۰۰۳۱۸ مورخ ۲۲/۰۵/۱۳۹۲ تایید نموده است.

لازم بذکر است مطابق تبصره یک ماده ۹ قانون نامبرده صلاحیت شعب ویژه مرکز استان بطور مطلق شامل اراضی داخل محدوده ی شهرها و روستاها و خارج آن می باشد.

وفق تبصره یک ماده۹ «ذینفع» میتواند به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات اعتراض نماید، البته تفاسیر زیادی از کلمه ذینفع بعمل آمده، اما قدر متیقن این است که ذینفع ممکن است بموجب اسناد عادی یا رسمی مالک باشد یا دارای نسق زراعی باشد یا مالک منافع یا دارای حق انتفاع یا ثابت نماید که فقط در زمین متصرف است و به کشاورزی مشغول می باشد، بنابراین افراد فوق اعتراض به تشخیص را خواهند داشت.

اصولاً تعیین خوانده در هر دعوایی جزو اصول مهم در طرح دعوی میباشد، که در دعوی اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات تعیین خوانده یا خواندگان بسیار حائز اهمیت میباشد.

چنانچه اعتراض مذکور در هیئت ماده واحده مطرح گردد ضرورتی بر تعیین خوانده وجود ندارد زیرا معترض فقط اعتراض خود را در یک فرم خاص تنظیم و به همراه مدارک و مستندات لازم به دبیرخانه هیئت مستقر در اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان مربوطه تسلیم می نماید.

چنانچه اعتراض مذکور در دادگاه های مربوطه مطرح شود، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان در مقام خوانده دعوی قرار میگیرد تا بتواند از تصمیم خود که تشخیص ملی بودن اراضی است دفاع کند.

در اینجا سوالی مطرح میگردد و آن این است زمانی که اداره منابع طبیعی زمین ملی شده را به شخص، نهاد یا ارگانی واگذار و منتقل نموده و آن نهاد متولی زمین ملی شده می باشد، آیا نهاد مربوطه نیز جزو خواندگان میباشد یا خیر؟

پاسخ های متفاوتی به این سوال داده شده است، عده ای عنوان کرده اند که فقط اداره منابع طبیعی خوانده قرار خواهد گرفت چرا که اعتراض به تشخیص آن اداره مطرح شده است، عده ای گفته اند که نهاد متولی جانشین اداره منابع طبیعی بوده و باید بجای آن خوانده دعوی قرار گیرد. اما بنظر میرسد برای اینکه معترض با طیب خاطر دعوی خود را مطرح کند، دعوی باید بطرفیت اداره منابع طبیعی و سازمان یا نهاد متولی اراضی مطرح گردد، زیرا هرچند متولی اصلی تشخیص اراضی ملی اداره منابع طبیعی میباشد لکن در زمان طرح دعوی، تولیت ملک به سازمان یا ارگان دولتی دیگری واگذار شده و دعوی متوجه متولی جدید نیز است.

از دیگر ویژگی های دعاوی مربوط به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات این است که اعتراض اشخاص مقید به مهلت نیست و در هر زمانی قابل استماع است.

رای هیئت ماده واحده

بر اساس رای وحدت رویه شماره ۶۶۵ مورخ ۱۸/۰۱/۱۳۸۳ هیئت عمومی دیوان عالی کشور و نیز قانون اصلاح قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع ماده ۵۶ قانون جنگلها و مراتع مصوب۱۳۸۷،  قابل اعتراض در دادگاه عمومی محل وقوع ملک و سپس قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان می باشد، به عبارت دیگر رسیدگی به اعتراض اشخاص  اعم از دولتی و غیر دولتی به عملیات تشخیص سه مرحله ای شامل: هیئت ماده واحده، دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک و دادگاه تجدیدنظر استان می باشد.

خواسته دعوی «اعتراض به رای قاضی هیئت مبنی بر ملی یا مستثنیات بودن ملک» می باشد، البته چنانچه در رای قاضی هیئت راجع به ثبت ملک یا رفع تصرف از آن اتخاذ تصمیم شده باشد، معترض می تواند بی اعتباری آن را نیز بخواهد.

در پاره ای از موارد دیده شده که معترضین علاوه بر دعوی اعتراض به رای قاضی هیئت، خواسته های دیگری مانند اثبات مالکیت، انتقال سند، ابطال سند و... را طرح می نمایند که ظاهراً این موضوع در رویه قضایی مورد پذیرش قضات قرار گرفته است و چنانچه بین این دو دعوی ارتباط کامل باشد همه را بصورت یکجا رسیدگی می کنند.

دادرسی در شعبه ویژه در مراکز استان ها

با تصویب تبصره یک ماده ۹ قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب۱۳۸۹ تحولات زیادی در روند رسیدگی به اعتراض اشخاص به تشخیص اداره منابع طبیعی در تمییز اراضی ملی از مستثنیات رخ داده است.

اعتراض به عملیات تشخیص بطور مستقیم در شعبه ی ویژه ای در مراکز استان ها تقدیم می شود، بر این اساس یک مرحله از رسیدگی یعنی مراجعه ی اشخاص حقیقی و حقوقی به جز دولت، به هیئت ماده واحده حذف گردید .

با تاسیس شعبه ویژه در مراکز استان ها، علاوه بر تشخیص نوعیت زمین، احراز ذینفعی و مالکیت معترضین نیز از ارکان دعوی مطروحه در شعبه ویژه در مراکز استان ها قرار گرفت.

شعبه ویژه به دعوی اشخاصی رسیدگی میکند که تا تاریخ ۱۲/۰۶/۱۳۹۰ در هیچ مرجع اداری یا قضایی به اعتراض آنها رسیدگی نشده باشد یا به عبارت روشن تر مراجع مذکور در ماهیت به موضوع رسیدگی نکرده باشد.

رسیدگی در دادگاه های ویژه در دو مرحله صورت می پذیرد، در مرحله اول دادگاه باید به ذینفعی و مالکیت معترض توجه نماید و  به دلایل خواهان و ارزیابی آن از حیث مالکیت بر عرصه و... بپردازد و پس از احراز ذینفعی خواهان به مرحله دوم رسیدگی، یعنی تشخیص نوعیت زمین می پردازد که از طریق تحقیق و معاینه محل، کارشناسی، تفسیر عکس های هوایی و... نوعیت ملک محرز میگردد.

در مقاله دوم به تفصیل بشرح دلایل و نحوه رسیدگی خواهیم پرداخت.

موسسات حقوقی مجاز و معتبر موسسات حقوقی می باشند که توسط وکیل یا وکلای دادگستری تاسیس شده و فعالیت می نمایند. موسسه حقوقی دادآوران نستوه از جمله موسسات حقوقی دارای اعتبار می باشد که توسط وکیل دادگستری تاسیس و توسط وکلای دادگستری فعالیت می نماید. تمامی اعضا این موسسه قابل استعلام از سایت کانون وکلای دادگستری مرکز و صندوق حمایت وکلای دادگستری می باشند.

 

logo-samandehi