موسسه حقوقی دادآوران نستوه
ما همواره کنار شما هستیم
صداقتتخصصسلامت
شماره تماس (+۹۸) ۲۱ - ۸۶۰۷۱۲۴۱
مشاوره حقوقی رایگان

سوال خود را بپرسید

جرم ربا با چک های ربوی

ربا بر اساس ماده 595 قانون مجازات اسلامی، عبارت است از هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مکیل و‌موزون معامله نماید و یا زائد بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید ربا محسوب و جرم شناخته میشود مرتکبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین ‌آنها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال به شش ماه تا سه سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم ‌میگردند.

بیشتر بدانید: وکیل ربا

مواردی که در خصوص جرم ربا با چک های ربوی می بایست مد نظر قرار دهید عبارت است از

  • ربا چیست؟
  • ربا چگونه تحقق می یابد ؟
  • ربا به وسیله چک چیست؟
  • ربا با چک چگونه تحقق می یابد؟
  • ربوی بودن چک چگونه اثبات می شود؟
  • ربوی بودن قرارداد پوششی چگونه اثبات می شود؟

برای دریافت مشاوره تخصصی در موضوعات حقوقی می توانید هم اکنون با وکیل متخصص در موسسه حقوقی دادآوران نستوه در خصوص دعاوی ربا در ارتباط باشید.

ربا، توافقی است بین دو شخص و در قالب هر قراردادی که در آن یک طرف زاید بر آنچه دریافت میکند بایستی بپردازد. این قرارداد می تواند در قالب قرض، بیع، صلح و یا هر گونه قرارداد دیگری بوده و هر شکل و ماهیتی داشته باشد. برای تحقق ربا، طرفین بایستی قصد ((پرداخت)) و ((دریافت)) اضافه بر مبلغ اصلی را داشته باشند و در واقع قرض گیرد ملزم شود که بیشتر از آنچه دریافته است، پس بدهد. در حال حاضر، ربا به شیوه های گوناگونی تحقق می یابد، یکی از مواردی که در واقع برای دور زدن قانون و پنهان کردن منشاء ربا به صورت گسترده در حال استفاده است، ((ربا به وسیله چک)) می باشد.

در این نوع از ربا، ربا دهنده در ازای مبلغی که به رباگیرنده می دهد، یک یا چندین فقره چک از وی دریافت میکند. به این صورت که اگر مبلغ دریافتی توسط ربا گیرنده 100 میلیون تومان است، ربادهنده از وی چهار فقره چک 50 میلیون تومانی و یا بیست فقره چک ده میلیون تومانی دریافت میکند. استفاده از چک به دلیل وصف تجریدی اسناد تجاری و عدم امکان وارد آوردن خدشه به اسناد تجاری، در میان ربا دهندگان بسیار متداول است. برای وصول اسناد تجاری نیازی به اثبات منشاء معامله یا طلب نیست. اسناد تجاری، ماهیتاً در حکم اسناد رسمی بوده و به استناد چک می توان پیش از طرح دعوی، درخواست تامین خواسته نمود و نتیجتاً اموال بدهکار را توقیف نمود و یا به استناد بلامحل بودن چک می توان صادر کننده را مورد تعقیب کیفری قرار داد. بنابراین با این شیوه:

  • اولاً ربا دهنده بازگشت پول و ربا را تا حدود زیادی تضمین نموده
  • ثانیاً به نظر می رسد که اثبات ربوی بودن چکها امری ناممکن است.

بیشتر بدانید: نمونه درخواست اعمال ماده 477 برای رباخواری

آیا هر قرارداد مشمول سودی ربوی محسوب می گردد؟

با توجه به توضیحات گفته شده، شاید در وهله نخست اینطور به نظر برسد که هر قرارداد مشمول سودی، ربوی است.پاسخ به این سوال منفی است زیرا اول آنکه برای تحقق ربا قصد مقترن طرفین در تحقق ربا شرط بوده و دوم اینکه در بسیاری از عقود اسلامی، سود و بهره وجود داشته و شرعی و قانونی محسوب می گردد. بر اساس فقه قراردادهایی که طرفین تنها در سود شریکند حرام بوده و اگر قرارداد با بهره ای باشد که طرفین در سود و ضرر شریک باشند آن قرارداد شرعی و صحیح می باشد. گرچه مبنای شرعی بودن یک قرارداد با بهره شراکت طرفین در سود و زیان است، لکن اگر طرفین توافق کنند تا در صورت  ورود ضرر به اصل مال، یکی از طرفین که موجب ایجاد ضرر بوده، تا حد  ضرر، به طور بلاعوض به طرف مقابل تملیک نماید که در این فرض هم، این  قراردادی ربوی نبوده و طرفین همچنان، در سود و ضرر با یکدیگر شریکند.

بیشتر بدانید: مجازات ربا

آیا دارنده مع الواسطه چک ربوی حق طرح شکایت دارد؟

می دانیم که معمولاً چک وسیله مبادلات بوده و به صورت وسیعی رد و بدل می گردد. حال ممکن است شخص الف چک ربوی را به ب داده و ب آن را پشت نویسی کرده و به ج واگذار کند. حالا اگر چک وصول نشده و ج طرح شکایت کند و صادر کننده چک ربوی بودن آن را اثبات کند، از نظر کیفری مجازات نمی شود اما همچنان می تواند دعوی حقوقی مطالبه چک را مطرح نماید.

تکلیف مبلغ اضافه بر مبلغ اصلی(ربوی) چه می شود؟

اگر دارنده چک علیه صادر کننده مطالبه وجه چک را نماید در فرضی که اصل پول 200 میلیون و مبلغ ربوی 250 میلیون باشد، دارنده می تواند برای کل 250 میلیون به صادرکننده مراجعه نموده و آن را دریافت دارد. در این حالت صادر کننده چک می تواند برای دریافت مبلغ ربوی به رباگیرنده مراجعه نماید.

بیشتر بدانید: وکیل ربا خواری

ربوی بودن چک چگونه اثبات می شود؟

به طور کلی ((کارشناسی)) مهمترین را کشف حقیقت در جرم ربا است.در ربای به وسیله چک، موضوع به کارشناس ارجاع شده و کارشناس با در نظر گرفتن جمیع موضوعات نظر خود را اعلام می نماید. به طور مثال اگر مبلغ 50 میلیون تومان از حساب کسی به حساب دیگری انتقال یابد و سپس یا فاصله کمی چند چک 10 میلیونی در وجه انتقال دهنده اصدار یافته باشد و جمع مبلغ چک ها بیش از مبلغ انتقال یافته باشد، می تواند خود اماره ای بر وقوع جرم ربا باشد.

یکی دیگر از راه های کشف ربا بررسی قراردادهای پوششی است. قراردادهای پوششی قراردادهایی است که گرچه در وهله اول شرعی و قانونی به نظر می رسند، اما ماهیتاً بی معنی بوده و دلالت بر ربوی بودن معامله دارد. به طور مثال قرارداد اجاره جواهر، قراردادی است که معمولاً پوششی برای معامله ربوی است، قرارداد اجاره طلا و جواهر منشا قانونی ندارد، زیرا در اجاره مستاجر از مال استفاده نموده و پس از سپری شدن مدت اجاره عین مال را به صاحب آن بر میگرداند، در حالی که در قرارداد اجاره طلا و جواهر در واقع طلا و جواهر فروخته می شود و مبلغ اجاره آن هم در اصل همان بهره می باشد. اما به طور کلی، اثبات تحقق ربا امری فنی و کارشناسی و پیچیده می باشد و به همین دلیل دفاع در پرونده های ربا، فی النفسه نیاز به تخصص و مهارت و تجربه کافی دارد.

بیشتر بدانید: جرم پولشویی چیست؟

موسسه حقوقی دادآوران نستوه:

جهت اخذ مشاوره و کامل ترین خدمات حقوقی تخصصی در زمینه ربا، با ما در تماس باشید.

logo-samandehi