موسسه حقوقی دادآوران نستوه
ما همواره کنار شما هستیم
صداقتتخصصسلامت
شماره تماس (+۹۸) ۲۱ - ۸۶۰۷۱۲۴۱
مشاوره حقوقی رایگان

سوال خود را بپرسید

وکیل دفاع مشروع

دفاع مشروع یکی از عواملی است که ممکن است با احراز شرایط، وقوع جرم را توجیه نماید. بر اساس ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 هر گاه فردی در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خود یا دیگری در برابر هر گونه تجاوز یا خطر فعلی یا قریب الوقوع با رعایت مراحل دفاع مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می گردد، در صورت اجتماع شرایط  قانونی مجازات نمی شود. چنانچه شخص دفاع کننده بتواند شرایط دفاع مشروع را اثبات نماید از مجازات مبری می شود ولیکن در صورت عدم اثبات می تواند موجبات مجازات او را فراهم نماید.

مواردی که در خصوص دفاع مشروع می بایست مد نظر قرار دهید عبارت است از

  • دفاع مشروع چیست؟
  • دفاع مشروع از چه مواردی جایز می باشد؟
  • شرایط دفاع مشروع چیست؟
  • دفاع از چه مواردی جایز است؟
  • اثبات شرایط دفاع مشروع با چه کسی می باشد؟
  • آیا در دفاع مشروع،پرداخت دیه وجود دارد؟
  • آیا برای اثبات دفاع مشروع به وکیل نیاز داریم؟

جهت دریافت مشاوره تخصصی می توانید هم اکنون با وکیل متخصص در موسسه حقوقی دادآوران نستوه در ارتباط باشید و از مشاوره تخصصی بهره مند گردید.

در قانون مجازات اسلامی تنها در قبال دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن جایز است. در این موارد دفاع از نفس، ناموس، عرض، مال و آزادی تن دیگری در صورتی جایز است که فرد از نزدیکان دفاع کننده بوده یا مسئولیت دفاع از وی بر عهده دفاع کننده بوده یا ناتوان از دفاع باشد و یا تقاضای کمک کرده یا در وضعی باشد که امکان استمداد نداشته باشد. نفس به معنای جان و دفاع از نفس دفاع از هر نوع صدمه ای است که بر تن و جان آدمی  می باشد. منظور از عرض آبرو وشرف بوده و مفهوم موسعی از مسائل حیثیتی را در بر می گیرد. همچنین، شخص می تواند از مال خود یا دیگری دفاع نماید مورد دیگری که از منظر قانون قابل دفاع است، آزادی تن می باشد.

شرایط دفاع مشروع چیست؟

از نظر قانونگذار و رویه قضایی، هر دفاعی قابلیت این را ندارد که دفاع مشروع تلقی و از عوامل موجهه جرم باشد. بلکه این عمل بایستی دارای شرایط قانونی باشد و این شرایط اثبات گردد.

شرایط دفاع مشروع بدین شرح است:

اول: رفتار ارتکابی برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد. برای مثال اگر فرد بتواند با مشت زدن متجاوز را از خود دور کند، نمی تواند به چاقو متوسل شود، یکی از مبانی ضرورت تناسب حمله صورت گرفته و دفاع است.

دوم: دفاع مستند به قرائن معقول یا خوف عقلایی باشد. به این معنا که خطر حتمی و یا قریب الوقوع باشد و وقوع آن بر مبنای عقل باشد. بنابراین ظن و گمان برای دفاع مشروع کفایت نکرده و احساس ترس باید معقول باشد.

سوم: توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملاً ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع تجاوز و خطر مموثر واقع نشود. بنابراین اگر ممکن باشد که از پلیس یا سایر ضابطین استمداد طلبید و بدون این عمل خودسر اقدام به دفاع مشروع نمود،این مورد دفاع مشروع نیست.

به طور کلی، در دفاع مشروع باید حمله و دفاع متناسب باشد. تناسب مفهومی عرفی و عقلی می باشد. بنابراین اگر مردی قوی هیکل با دست خالی به زنی ریز جثه حمله نماید و زن برای دفاع از چاقو استفاده کند، این مورد با جمع سایر شرایط می تواند دفاع مشروع باشد.

مورد دیگری که در مورد دفاع مشروع حائز اهمیت است، شرایط دفاع از دیگری می باشد. برای دفاع از دیگری اولاً بایستی شرایط اولیه دفاع مشروع موجود بوده و ثانیاً دفاع شونده یا از نزدیکان دفاع کننده بوده یا ناتوان از دفاع باشد و یا استمداد کمک نموده و یا نیازمند کمک بوده و ناتوان از استمداد باشد. بنابراین اگر شرایط فوق موجود نبوده و فردی به دفاع از شخص ثالثی بپردازد، این عمل دفاع مشروع نبوده و در صورت ورود ضرر یا وقوع جرم، فاعل ملزم به جبران ضرر یا تحمل مجازات می باشد.

اثبات شرایط دفاع مشروع با چه کسی است؟

دفاع مشروع یک ادعا و بر خلاف اصل است، فرض کنید فردی به فرد دیگر چاقو زده و حالا مدعی دفاع مشروع است. عقل حکم می کند که اثبات این ادعا با مرتکب باشد. در بسیاری از موارد اثبات این ادعا با نظر کارشناس، شهادت شهود، علم قاضی و سایر دلایل و امارات یقین آور حاصل می گردد. لازم به ذکر است که اثبات دفاع مشروع امری بسیار مشکل بوده و به علت خلاف اصل بودن و امکان سواستفاده  و تضییع حقوق افراد، به سختی پذیرفته می شود. اما هرگاه اصل دفاع مشروع اثبات شود اما رعایت شرایط مانند عدم تناسب حمله و دفاع بر عهده مهاجم می باشد.

آیا در دفاع مشروع بایستی دیه پرداخت شود؟

دفاع مشروع بر پایه اصل حقوقی (اقدام) توجیه می گردد. در دفاع مشروع، مهاجم با علم بر غیر قانونی و نامشروع بودن عمل خود، اقدامی را انجام داده که ثمره ای علیه خودش داشته است. بنا بر همین اصل، پرداخت دیه به مهاجم به خانواده مهاجم یا اولیای دم او منتفی می باشد. مگر در مورد حمله دیوانه به فرد دیگر و دفاع مشروع در برابر تهاجم دیوانه که در این صورت دیه مهاجم از بیت المال پرداخت می گردد.

آیا می توان در مقابل قوای دولتی دفاع مشروع نمود؟

دفاع مشروع، در برابر حمله غیر قانونی و نامشروع واقع می گردد. بنابراین مقاومت در برابر قوای انتظامی و ضابطان دادگستری در مواقعی که مشغول انجام وظیف هستند دفاع محسوب نمی شود. اما اگر این افراد در هنگام انجام وظیفه مرتکب عملی فراتر از وظایف گردند و عقلا احتمال وقوع تجاور به عرض و ناموس یا قتل یا اتلاف مال گردد، دفاع جایز می باشد.

رویه قضایی ایران در قبال دفاع مشروع چیست؟

اگر اخبار جنابب سال های اخیر ایران را دنبال کرده باشید، متوجه خواهید شد که رویه قضایی ایران در قبول ادعای دفاع مشروع تا چه حد سخت گیرانه و غیر منعطف می باشد. بسیاری از افردای که چنین ادعایی داشتند در نهایت موفق به اثبات دفاع مشروع نشده و به مجازات محکوم گردیده اند. دفاع از ادعای دفاع مشروع، امری به غایت فنی، تخصصی، ماهوی و نیازمند به صبر و پشتکار فراوان و تعامل با دادگاه، کارشناسان و سایر اصحاب پرونده است.

برای اثبات ادعای خود در زمینه دفاع مشروع، قطعاً به وکیل دادگستری متخصص کیفری نیاز خواهید داشت. دفاع از این موارد، به هیچ وجه در صلاحیت اشخاص عادی نبوده و ممکن ست شما را در معرض خطرات جبران ناپذیر قرار دهد. بنابراین توصیه می شود که در مورد پرونده های کیفری و به خصوص مبحث دفاع مشروع حتماً با وکیل دادگستری مشورت نمایید.

موسسه حقوقی دادآوران نستوه با دپارتمان تخصصی کیفری تحت عنوان گروه وکلای نستوه، مفتخر به ارائه کامل ترین خدمات حقوقی به شما عزیزان هموطن می باشد.

logo-samandehi